Chỉ số sức mạnh tương đối (RSI) là một chỉ báo động lượng được sử dụng trong phân tích kỹ thuật, đo lường mức độ thay đổi giá trong một khoảng thời gian xác định để đánh giá xem thị trường đang ở trạng thái quá mua (overbought) hay quá bán (oversold) của một sản phầm tài chính, cụ thể ở đây là cổ phiếu. RSI được hiển thị dưới dạng một một đồ thị đường di chuyển giữa hai điểm cực trị, dao động trong khoảng từ 0 đến 100.
Công thức tính RSI:
RSI = 100 – 100/(1+RS)
Trong đó: RS=AvgU/AvgD=Tổng thay đổi tăng/Tổng thay đổi giảm.
AvgU là trung bình thay đổi tăng trong số ngày cho trước (period). Ví dụ: period = 20, AvgU hiện tại được tính dựa trên giá đóng cửa của 20 ngày trước đó. Tính sự thay đổi giá đóng cửa của từng nến so với cây nến trước. AvgU=Tổng tất cả những sự thay đổi dương/20.
AvgD là trung bình thay đổi giảm trong số ngày cho trước (period). Ví dụ: period = 20, AvgU hiện tại được tính dựa trên giá đóng cửa của 20 ngày trước đó. Tính sự thay đổi giá đóng cửa của từng nến so với cây nến trước. AvgD=Tổng giá trị tuyệt đối tất cả những sự thay đổi âm/20.
Công thức chỉ để bạn hiểu RSI được tính toán như thế nào, trên các nền tảng xem biểu đồ giá chứng khoán chỉ cần một vài click chuột bạn đã có thể kéo biểu đồ RSI ở bất kỳ khung thời gian nào mà bạn muốn, hiểu được cách sử dụng và vận dụng nhuần nhuyễn cùng với các chỉ báo kỹ thuật khác mới là điều quan trọng.
Vùng quá mua (overbought): Khi đường RSI vượt ngưỡng 70, lúc này tín hiệu đường RSI cho thấy là NĐT muốn mua quá nhiều, đẩy giá vượt quá xa so với ngưỡng cân bằng.
Vùng quá bán (oversold): Khi đường RSI dưới ngưỡng 30, lúc này đường RSI cho thấy là NĐT bán quá nhiều, đẩy giá quá thấp so với ngưỡng cân bằng.
Vận dụng:
Có 2 cách để vận dụng thứ nhất, đơn giản nhất là mua bán khi RSI thoát khỏi vùng quá bán, quá mua. Thứ hai là tìm kiếm các tín hiệu phân kỳ và hội tụ của đường RSI so với đường giá
Khi giá cổ phiếu ở vùng quá mua và đường RSI quay đầu rớt dưới ngưỡng 70 thì nên xem xét bán. Đặc biệt khi nó tiếp tục giảm xuống dưới 50 thì sẽ có một nguy cơ giảm giá mạnh ở những phiên sắp tới.
Khi giá cổ phiếu ở vùng quá bán và đường RSI quay đầu tăng trở lại vượt ngưỡng 30 thì nên xem xét mua. Đặc biệt khi nó tiếp tục tăng qua 50 vào các phiên sau thể hiện một sự kỳ vọng tăng giá mạnh.
Trong một thị trường tăng giá mạnh hoặc UPTREND, đường RSI có xu hướng duy trì trong phạm vi từ 40 đến 90. Khi đó vùng 40-50 đóng vai trò là vùng hỗ trợ, lúc này RSI chạm vùng hỗ trợ và bật tăng trở lại cũng là một tín hiệu mua đáng tin cậy.
Ngược lại, trong 1 xu hướng giảm mạnh hoặc DOWNTREND, đường RSI có xu hướng ở phạm vi từ 10-60, khi đó vùng 50-60 đóng vai trò là ngưỡng kháng cự. Khi thấy RSI quay đầu giảm cũng là một tín hiệu bán.
Phân kỳ RSI:
Phân kỳ là hiện tượng giá cổ phiếu và chỉ báo dịch chuyển không chung hướng. Nó cho thấy xu hướng hiện tại đang dần suy yếu, do đó có thể tiềm ẩn khả năng đảo chiều xu hướng. Giá tạo đỉnh cao mới (hoặc đáy thấp mới) nhưng chỉ báo RSI lại diễn biến ngược lại tạo đỉnh thấp mới (hoặc đáy cao mới).
Phân kỳ âm là hiện tượng giá tạo đỉnh sau cao hơn đỉnh trước, tuy nhiên chỉ báo RSI lại tạo đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước, dự báo khả năng đảo chiều giảm giá trong ngắn hạn.
Phân kỳ dương là hiện tượng giá tạo đáy sau thấp hơn đáy trước, tuy nhiên chỉ báo RSI lại tạo đáy sau cao hơn đáy trước, dự báo khả năng đảo chiều tăng giá trong ngắn hạn.
Phân kỳ chỉ giúp ta dự báo xu hướng chứ không khẳng định xu hướng, tương tự như thấy trời có mây thì dự báo là sắp mưa, và khả năng mưa sẽ rất cao nhưng chưa chắc đã có mưa.
Do đó khi phân kỳ âm xuất hiện sẽ là hợp lý nếu chúng ta không mua thêm, nhưng chưa nên bán vội, cần quan sát kỹ đồ thị giá cũng như các chỉ báo kỹ thuật khác, nếu có tín hiệu khác nữa cũng cố dự báo giảm giá thì lúc đó mới bán cổ phiếu. Ngược lại khi xuất hiện phân kỳ dương thì cũng chỉ nên mua thăm dò không nên mua một lúc quá nhiều, chỉ cân nhắc mua thêm khi có các tín hiệu tích cực khác.
Như ví dụ minh họa với mã BSR, ở lần phân kỳ đầu tiên giá vẫn chưa thủng MA(10,20) đi cùng với đó là khối lượng giao dịch thấp nên chưa vội bán ra. Nhưng ở lần phân kỳ thứ 2 tín hiêu đã rõ ràng hơn, giá thủng hỗ trợ, khối lượng tăng, lúc này là lúc nên bán ra hoặc giảm tỷ trọng để bảo toàn một phần lợi nhuận.
Ví dụ minh họa với mã ACV, Phân kỳ dương.
Phân kỳ ẩn
Phân kỳ ẩn là hiện tượng có áp lực đổi chiều nhưng áp lực đó không thắng nổi xu hướng hiện tại và giá vẫn dịch chuyển theo xu hướng ban đầu . Giá tạo đỉnh thấp mới (hoặc đáy cao mới) nhưng chỉ báo RSI lại diễn biến ngược lại tạo đỉnh cao mới (hoặc đáy thấp mới).
Phân kỳ ẩn theo xu hướng tăng là hiện tượng giá tạo đáy sau cao hơn đáy trước, tuy nhiên chỉ báo RSI lại tạo đáy sau thấp hơn đáy trước, dự báo khả năng giá vẫn tiếp tục tăng.
Phân kỳ ẩn theo xu hướng giảm là hiện tượng giá tạo đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước, tuy nhiên chỉ báo RSI lại tạo đỉnh sau cao hơn đỉnh trước, dự báo khả năng giá tiếp tục giảm.
Ví dụ phân kỳ ẩn theo xu hướng tăng.
Ví dụ phân kỳ ẩn theo xu hướng giảm.