Quản trị rủi ro bằng hoạch định chiến lược
Trong quy trình đầu tư thì việc nghiên cứu phân tích để lựa chọn ra một doanh nghiệp tốt là điều rất quan trọng. Nó làm giảm rủi ro gặp phải các doanh nghiệp kém chất lượng (làm ăn thua lỗ, lãnh đạo gian lận...) giá cổ phiếu không tăng hoặc ngày càng giảm tệ hại. Trước khi mua vào một cổ phiếu ít nhất bạn cũng phải biết nó đang hoạt động trong lĩnh vực nào, triển vọng ngành có tốt hay không, có những thuận lợi và khó khăn nào cho doanh nghiệp trong lĩnh vực đó, liếc mắt nhìn tình hình tài chính công ty có ổn định không, nếu đã tốt có khả năng tốt nữa không, nếu đang khó khăn thì có khả năng vượt qua không. Mua cổ phiếu là mua kỳ vọng trong tương lai, hãy cố tìm những điểm đáng để bạn kỳ vọng ở doanh nghiệp mà bạn dự định mua cổ phiếu.
Khi đã tự tin vào doanh nghiệp mà bạn lựa chọn, đồng nghĩa với những rủi ro tâm lý cũng đã được giải quyết. Nếu gặp trường hợp thị trường bất lợi giá điều chỉnh giảm bạn sẽ có đủ tự tin trong cuộc chơi tâm lý để mua thêm cổ phiếu mà bạn đã dày công nghiên cứu (một cuộc chơi mà bạn đã lên kế hoạch từ trước), thay vì hoang mang không biết nên làm gì dễ dẫn đến quyết định sai lầm.
Lập ra những nguyên tắc của chính bạn và luôn tuân thủ nó, bởi vì chỉ bạn mới biết bạn đang theo những nguyên tắc nào, và có cần sửa đổi cải thiện các nguyên tắc đó hay không.
Cho dù bạn đã nghiên cứu rất kỹ lưỡng về doanh nghiệp, điểm vào lệnh mua của bạn rất tốt trên phương diện phân tích kỹ thuật, bạn có thừa tự tin để chiến thắng một thương vụ đầu tư thì luôn có những yếu tố bất ngờ không lường trước cả khách quan và chủ quan làm giảm giá cổ phiếu như bât ổn chính trị, rủi ro chính sách tiền tệ, lạm phát, thiên tai dịch bệnh, rủi ro thị trường chung điều chỉnh, đạo đức ban lãnh đạo doanh nghiệp, sự cố bất ngờ với doanh nghiệp, tay to đề giá... Mặc dù bạn đã bỏ rất nhiều công sức để có một vị thế tốt nhưng nó không đồng nghĩa với cố gắng của bạn chắc chắn sẽ mang lại lợi nhuận, nếu tài khoản của bạn vẫn lỗ thì chắc chắn có điều gì đó mà bạn không biết hoặc thông tin mà bạn có được là sai lệch, thiếu chính xác, hãy mạnh dạn cắt lỗ để giới hạn thiệt hại, xem xét cơ hội ở cổ phiếu khác hoặc vào lại sau khi có những tín hiệu khác tích cực hơn.
Cắt lỗ để quản trị rủi ro
Sự khác biệt lớn nhất giữa NĐT lâu năm và NĐT mới là khả năng cắt lỗ. Người dày dặn kinh nghiệm cắt lỗ rất nhẹ nhàng dứt khoát. Còn các nhà đầu tư mới thì đến khi tài khoản thâm hụt nặng mới lọ mọ đi cắt lỗ. Nếu tài khoản bị lỗ 5% thì cần thắng lại 5.26% để hòa vốn, lỗ 10% thì cần thắng lại 11.11%, lỗ 15% thì cần thắng lại 17.65%, lỗ 20% thì cần thắng lại 25%, lỗ 25% thì cần thắng lại 33.33%, lỗ 50% thì cần nhân đôi tài khoản, lỗ 75% thì cần nhân 4 tài khoản để hòa vốn, dễ dàng thấy rằng mạnh dạn cắt lỗ sớm thì sẽ rất nhẹ nhàng cho việc tìm lại cơ hội mới, một khi để khoản lỗ vượt quá 50% thì không nói là bất khả thi nhưng có khi nó sẽ cuỗm mất của bạn một vài năm để làm lại đấy. Thế nên cắt lỗ đúng lúc là việc làm vô cùng quan trọng. Không có con số cụ thể nào là tối ưu cho mức cắt lỗ. Nó tùy thuộc vào lĩnh vực đầu tư, quy mô vốn, tính cách, cách thức đi lệnh của mỗi nhà đầu tư. Nhưng thông thường các nhà đầu tư thường cắt lỗ ở mức từ 7-10%. Còn với 3S2F sẽ luôn tuân thủ những Nguyên tắc giao dịch của mình và sẵn sàng ấn enter bán toàn bộ danh mục khi tổng tài khoản âm trên 3%.
Những suy nghĩ sai lầm dẫn đến việc trì hoãn cắt lỗ mà nhà đầu tư mới thường gặp phải:
Hy vọng giá cổ phiếu sẽ tăng trở lại Đây là suy nghĩ xuất phát từ việc bạn không chịu thừa nhận sai lầm, sự thất bại. Bạn cố nắm giữ cổ phiếu đó và hy vọng giá cổ phiếu sẽ lên lại. Nhưng thực tế, hầu hết các cổ phiếu đã giảm giá cần rất nhiều thời gian để phục hồi. Bạn càng hy vọng bao nhiêu thì sẽ thất vọng bấy nhiêu, đừng hy vọng gì thì bạn sẽ chẳng bao giờ thất vọng, nếu thấy sai cứ bỏ đi để làm lại, thị trường còn rất nhiều cơ hội đầu tư tốt khác đang chờ đón bạn.
Chưa bán tức là chưa lỗ Bạn nghĩ rằng giá cổ phiếu giảm nhưng chưa bán ra tức là chưa thua lỗ, bạn không dám nhìn vào sự mất mát trong tài khoản. Cũng đúng, bạn chưa lỗ về mặt con số trên tài khoản, nhưng thứ mà bạn đang lỗ là chi phí cơ hội. Mạnh dạn cắt lỗ khi vẫn chưa quá muộn, một khoản lỗ nhỏ sẽ được bù đắp ở một thương vụ mới khá dễ dàng. Và khi bạn không bị những áp lực về thua lỗ đè nặng lên suy nghĩ thì quyết định của bạn sẽ sáng suốt hơn rất nhiều.
Bỏ mặc danh mục đầu tư Một danh mục đầu tư thường có nhiều mã, có mã tăng giá và có mã giảm giá, những mã tăng đang tạm thời bù được lỗ cho những mã giảm và tâm lý chủ quan thường thấy là mặc kệ nó đằng nào cũng có lỗ đâu. Và kết cục đi đôi với sự phó mặc, không quan tâm chính là mức thua lỗ ngày càng nặng trong tài khoản của bạn. Đừng bao giờ bỏ mặc để một khoản đầu tư từ có lời chuyển sang lỗ. Định kỳ theo dõi danh mục loại ngay những mã nào yếu có khả năng làm giảm tài khoản để giữ vốn tìm kiếm cơ hội tốt hơn. Nhớ là loại những cổ phiếu đang yếu nhé, NĐT mới thường có khuynh hướng sai lầm nữa đó là bán chốt lời cổ phiếu đang tăng giá và để lại những cổ phiếu yếu.
Để có thể vượt qua được cảm giác mất mát khi cắt lỗ, 3S2F mách bạn một mẹo nhỏ, khi tài khoản đang thua lỗ vì một mã cổ phiếu nào đó bạn hãy tự hỏi mình câu hỏi "Nếu còn tiền bạn có mua thêm cổ phiếu này để bình quân giá xuống không". Nếu câu trả lời là không thì không có lý do gì để bạn tiếp tục nắm giữ nó cả. Nếu câu trả lời là có thì hãy tự hỏi tiếp câu thứ 2: "Có cơ hội ở cổ phiếu nào khác mà bạn đang quan sát khả năng có mức sinh lợi tốt hơn mã đang giữ ko". Nếu câu trả lời là có thì hãy mạnh dạn cơ cấu lại danh mục, còn câu trả lời là không thì lúc này có lẻ không có ai có thể lay chuyển ý chí nắm giữ cổ phiếu của bạn rồi, vấn đề còn lại chỉ là để thời gian chứng minh xem quyết định của bạn là đúng hay sai. Và cho dù kết quả của quyết định giữ hay bán là đúng hay sai thì đừng bao giờ tiếc nuối hãy để tâm trý của bạn vào một hành trình mới.
Quy tắc quản lý vốn 3%
Quy tắc 3% có nghĩa là không đặt cược rủi ro nhiều hơn 3% tổng nguồn vốn cho mỗi lần giao dịch. Để thực hiện quy tắc 3%, trước tiên, nhà đầu tư phải tính toán 3% vốn giao dịch khả dụng của mình. Khi biết vốn chịu rủi ro là bao nhiêu, nhà đầu tư có thể xác định tổng số cổ phiếu có thể mua.
Ví dụ, nếu bạn có 1 tỷ trong tài khoản, quy tắc 3% giới hạn mức rủi ro tối đa cho mỗi lần giao dịch là 30triệu. Đây không phải là số tiền giao dịch – nó là số tiền mà bạn đặt cược vào rủi ro, dựa trên khoảng cách giữa mức giá vào lệnh và mức giá dừng lỗ.
Bạn quyết định mua một cổ phiếu XXX với giá 20,000VNĐ và đặt mức dừng lỗ 15,000. Điều này có nghĩa bạn đang đặt cược rủi ro 5000VNĐ cho mỗi cổ phiếu. Chia tổng rủi ro tối đa cho phép của bạn là 30triệu cho rủi ro 5000VNĐ cho mỗi cổ phiếu, sẽ ra kết quả là 6000 cổ phiếu. Điều này có nghĩa là bạn không được mua quá 6000 cổ phiếu cho lần giao dịch này để tuân thủ quy tắc 3%. (6000 cổ phiếu *20,000VNĐ/cp= 120 triệu, 120tr/1ty tương đương với tỷ lệ 1/8 sẽ trình bày ở phần quy tắc 1/3 của bài nguyên tắc giao dịch.)
Chờ sau khi cổ phiếu về đến tài khoản an toàn thì mới tiếp tục giải ngân tiếp. Và khi số lượng cổ phiếu mua vào càng nhiều thì bạn cần phải chú ý nếu biến động giá không theo hướng kỳ vọng, lúc này giá cắt lỗ không phải là 15,000 nữa mà là mức giá ở đó làm tài khoản của bạn lỗ 3% (giả sử số lượng bạn đã mua là 30,000 cổ phiếu thì nên dừng lỗ ở giá 19,000). Trường hợp biến động giá có lợi thì cứ thế tăng dần khối lượng hoặc xem xét cơ hội ở cổ phiếu khác để tối đa hóa lợi nhuận.
Có nhiều lý do khiến rất nhiều người không giữ được quy tắc này trong suốt quá trình giao dịch của mình, chẳng hạn như chưa đủ kỷ luật, chưa thực sự hiểu được tầm quan trọng của việc quản lý vốn 3%, hoặc cho rằng con số 3% là quá nhỏ và không cần thiết phải giữ mức rủi ro thấp như vậy… nhưng đừng xem thường nó hãy cố gắng thực hành, như đã trình bày trước đó một khoản lỗ nhỏ sẽ rất dễ được bù đắp lại ngay sau đó với một cơ hội tốt hơn đừng để quá lún sâu vào vũng bùn rồi không đủ sức đứng dậy, thậm chí đối với một số nhà đầu tư có kinh nghiệm thì tỷ lệ mà họ sử dụng còn nhỏ hơn.