Cổ tức là một phần lợi nhuận sau thế được chia cho các cổ đông của công ty. Cổ tức có thể được trả bằng tiền hoặc bằng cổ phiếu.
Bạn mua và nắm giữ cổ phiếu đồng nghĩa với bạn là cổ đông của công ty, và khi công ty làm ăn tạo ra lợi nhuận, một phần lợi nhuận sẽ được tái đầu tư vào hoạt động kinh doanh, một phần lợi nhuận sẽ được chia cho cổ đông theo tỷ lệ sở hữu.
Tuy nhiên không phải mọi công ty đều sẽ trả cổ tức cho cổ đông; Một công ty có trả cổ tức cho cổ đông không có nghĩa là năm nào cũng sẽ trả; Mức cổ tức trả cho cổ đông mỗi năm cũng không phải là cố định, tất cả những vấn đề này đều sẽ phải được đại hội đồng thông qua ở cuộc họp đại hội cổ đông hằng năm. Cho nên nếu bạn chọn đầu tư cổ phiếu để nhận cổ tức thì cần phải xem xét tình hình kinh doanh của công ty có ổn định trong tương lai dài hay không, mức cổ tức có thật sự hấp dẫn so với thị giá cổ phiếu, lịch sử chia trả cổ tức của công ty có đều đặn hay không.
Để hiểu rõ hơn về cổ tức bạn cần nắm rõ một số khái niệm sau
Cổ tức bằng tiền nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu sẽ được nhận được một khoảng tiền mặt theo tỷ lệ đã công bố vào tài khoản chứng khoán của mình.
Cổ tức bằng cổ phiếu nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu sẽ nhận được một lượng cổ phiếu theo tỷ lệ đã công bố vào tài khoản chứng khoán của mình.
Mệnh giá mọi cổ phiếu đều có mệnh giá là 10.000VNĐ/cổ phiếu. Thị giá là giá trị hiện tại của của phiếu trên thị trường (cụ thể là giá đang nhấp nháy trên bảng điện tử.)
Tỷ lệ cổ tức là tỷ lệ phần trăm theo mệnh giá cổ phiếu nếu là trả cổ tức bằng tiền mặt, là tỷ lệ phần trăm số lượng cổ phiếu hiện có nếu là trả cổ tức bằng cổ phiếu. Ví dụ: cổ phiếu XXX có thị giá 50,000VNĐ chia cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ 10%, có nghĩa là nhà đầu tư A nếu nắm giữ 2000 cổ phiếu XXX sẽ được nhận 2,000,000VNĐ (chứ không phải là 10%*50,000VNĐ*2000=10,000,000VNĐ). Trường hợp cổ phiếu XXX chia cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ là 10% có nghĩa là nếu nhà đầu tư A đang nắm giữ 2000 cổ phiếu sẽ được nhận 200 cổ phiếu vào tài khoản chứng khoán của mình.
Thuế thu nhập cổ tức 5%
Trường hợp nhận cổ tức bằng tiền mặt, bạn sẽ bị đánh thuế 5%, như ví dụ trên lý thuyết bạn được nhận 2,000,000VNĐ nhưng trên thực tế tiền chỉ về tài khoản của bạn 1,900,000VNĐ, đã bị đánh thuế 100,000VNĐ.
Trường hợp nhận cổ tức bằng cổ phiếu thì khi bán số lượng cổ phiếu được nhận đó, ngoài thuế TNCN 0.1% (như đề cập trong bài viết "Phí thuế trong giao dịch chứng khoán"), nhà đầu tư còn phải chịu thêm 5% thuế thu nhập từ đầu tư vốn (tính trên mệnh giá, nếu thị giá nhỏ hơn mệnh giá thì tính trên thị giá). Như ở ví dụ trên nếu A bán 200 cổ phiếu XXX (giả sử bán được với giá 45,450) thì sẽ phải chịu 200*45,450*0.1%+200*10,000*5%= 109,090VNĐ
Điều chỉnh giá Giá của cổ phiếu sẽ bị điều chỉnh giảm với tỷ lệ tương ứng ở ngày giao dịch không hưởng quyền. Về mặt toán học, tại một thời điểm nhất thời, việc nhận cổ tức không làm tăng giá trị tài khoản của bạn, chưa nói đến là còn làm âm một phần nhỏ vì bị trừ thuế đối với phần cổ tức được nhận. Nhưng trên lý thuyết nếu công ty làm ăn tốt, cổ đông nhận được cổ tức (có tiền để mua thêm cổ phiếu nếu trả cổ tức bằng tiền, có số lượng cổ phiếu nhiều hơn nếu trả cổ tức bằng cổ phiếu), thị giá bị điều chỉnh giảm sẽ hấp dẫn hơn, sẽ thu hút chính cổ đông cũ hoặc nhà đầu tư mới mua vào sẽ đưa giá trị cổ phiếu về lại vùng giá ban đầu hoặc cao hơn.
Cách tính giá điều chỉnh:
Giả sử cổ phiếu XXX có giá đóng cửa ngày 22/6/2021 là 35,000 đ/cổ phiếu. Ngày 23/06/2021 là ngày GDKHQ của cổ phiếu XXX với các quyền sau:
Cổ tức bằng tiền tỷ lệ 10%: tương đương 1,000VNĐ/cổ phiếu
Cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 100:10 (hay 10%)
Phát hành thêm cổ phiếu với tỷ lệ 100:20 với mức giá 25,000VNĐ/cổ phiếu
Khi đó, giá tham chiếu của cổ phiếu XXX tại ngày 23/06/2021 được tính như công thức trên và kết quả là 30,000 đ/cổ phiếu.
Ngày giao dịch không hưởng quyền (Ngày GDKHQ) là ngày giao dịch mà nhà đầu tư mua chứng khoán sẽ không được hưởng các quyền lợi của cổ đông như quyền nhận cổ tức, quyền mua cổ phiếu phát hành thêm, quyền tham dự ĐHCĐ... trong trường hợp này là quyền nhận cổ tức. Ví dụ công ty XXX công bố chi trả cổ tức và ngày giao dịch không hưởng quyền là ngày 23/06/2021. Có nghĩa là những nhà đầu tư đã mua và đang giữ đến ngày 23/06/2021 (bán trong ngày này cũng có tên trong danh sách được nhận) sẽ được nhận cổ tức vào ngày thực hiện quyền. Và tất nhiên những người mua ở ngày GDKHQ thì sẽ không có tên trong danh sách được nhận cổ tức, nhưng bù lại giá mua ở ngày này là giá đã điều chỉnh giảm.
Ngày thực hiện. là ngày thực hiện quyền, trong trường hợp quyền nhận cổ tức đó là ngày mà tiền hoặc cổ phiếu sẽ về tài tài khoản của nhà đầu tư.
Những nhà đầu tư dài hạn thường ít quan tâm giá cổ phiếu trong ngắn hạn họ có thể chỉ quan tâm đến công ty có trả cổ tức hay không, tỷ lệ là bao nhiêu chứ không quan tâm đến ngày thực hiện, nhưng đối với các nhà đầu tư lướt sóng, khi mà vấn đề bạn cần vốn để quay vòng mua bán nhanh thì cần đặc biệt chú ý những cổ phiếu có chia cổ tức nhưng chưa định rõ ngày thực hiện, vì trong ngày giao dịch hưởng quyền giá cổ phiếu đã bị điều chỉnh giảm, nhưng cổ tức thì chưa biết khi nào mới về tài khoản, trong trường hợp thị trường tốt cổ phiếu tiếp tục tăng giá thì không sao, nếu thị trường xấu cổ phiếu xuống giá hoặc bị đứng giá đồng nghĩa với việc đồng vốn của bạn không thể xoay vòng sẽ rất ức chế. Nên tùy tình hình thị trường bạn có thể chọn giải pháp bán trước ngày giao dịch không hưởng quyền và mua lại ở ngày GDKHQ để tránh vấn đề ứ động vốn này.
Hoặc trường hợp quyền được hưởng là quyền mua cổ phiếu phát hành thêm, thông thường cổ phiếu phát hành thêm sẽ có giá mua thấp hơn thị giá nhưng nếu bạn không có nhu cầu mua thêm hoặc không có tiền để nộp vào mua thêm cổ phiếu thì nên bán trước này không hưởng quyền để tránh tổn thất do giá bị điều chỉnh xuống ở ngày này.