Như bảng minh họa các loại lệnh mua bán chứng khoán ở trên, có thể thấy được lệnh LO là loại lệnh có thể được sử dụng ở đa số các khung giờ trên cả 3 sàn, và trên thực tế đây cũng là loại lệnh được sử dụng phổ biến nhất trong đầu tư. Về cơ bản một nhà đầu tư cá nhân chỉ cần biết sử dụng lệnh LO là được, tùy từng thời điểm ta có thể sử dụng thêm các loại lệnh khác để tăng thêm tính linh hoạt trong quá trình giao dịch.
Trước khi đi vào tìm hiểu ý nghĩa của từng loại lệnh bạn cần nắm rõ hai khái niệm là lệnh chờ và lệnh chủ động. Lệnh chờ là lệnh mua hoặc bán tại một mức giá được xác định trước và đang nằm chờ trên hệ thống (trên bảng điện) do mức giá người muốn bán cao hơn giá người mua muốn mua và ngược lại mức giá người muốn mua thấp hơn giá người bán muốn bán. Lệnh chủ động là lệnh mua hoặc bán chủ động, người mua mua thẳng vào giá chờ gần nhất bên bán, người bán bán thẳng vào giá chờ gần nhất bên mua.
Như trên hình ảnh minh họa (giá*1000, khối lượng*10), lệnh chờ mua mã BSR ở giá 20.9 (20,900VNĐ) có tổng khối lượng là 211,100 cổ phiếu. Lệnh chờ bán BSR ở giá 21 (21,000VNĐ) có tổng khối lượng là 565,800 cổ phiếu. Và tất nhiên trong trường hợp này mức giá người mua và người bán mong muốn không khớp nhau nên lệnh chỉ được nằm chờ trên bảng điện. Tại thời điểm này có người chịu mua 100 cổ phiếu BSR giá 21,000VNĐ (phần đóng khung xanh), lệnh này được khớp ngay và được gọi là lệnh chủ động.
Lệnh LO (Limit Order) Là lệnh mua hoặc lệnh bán chứng khoán tại một mức giá xác định. Khi đặt lệnh LO nhà đầu tư nhập khối lượng muốn mua hoặc bán (phải là bội số của 100 cổ) và giá muốn mua hoặc bán, nếu mức giá nhà đầu tư đặt tốt hơn giá chờ trên hệ thống thì lệnh sẽ được khớp ngay, nếu không lệnh sẽ được đưa vào nằm chờ trên hệ thống, 3 mức giá chờ gần nhất sẽ được hiển thị trên bảng điện, những mức giá chờ xa hơn sẽ không được hiển thị. Lệnh LO có hiệu lực kể từ khi được nhập vào hệ thống giao dịch cho đến hết ngày giao dịch hoặc cho đến khi lệnh bị hủy bỏ.
Lệnh MP (Market Price) Là lệnh mua/bán chứng khoán tại mức giá tốt nhất hiện có trên thị trường. Khi được nhập vào hệ thống giao dịch chỉ cần nhập khối lượng muốn mua và đặt giá là MP. Lệnh mua MP sẽ được thực hiện ngay tại mức giá bán thấp nhất và lệnh bán MP sẽ thực hiện ngay tại mức giá mua cao nhất hiện có trên thị trường. Nếu khối lượng đặt lệnh của lệnh MP vẫn chưa được thực hiện hết, lệnh MP sẽ được xem là lệnh mua tại mức giá bán cao hơn hoặc lệnh bán tại mức giá mua thấp hơn tiếp theo hiện có trên thị trường và tiếp tục so khớp. Nếu khối lượng đặt của lệnh MP vẫn còn sau khi giao dịch theo nguyên tắc trên và không thể tiếp tục khớp được nữa thì lệnh MP sẽ được chuyển thành lệnh mua LO tại mức giá cao hơn một đơn vị yết giá so với giá giao dịch cuối cùng trước đó hoặc lệnh bán LO tại mức giá thấp hơn một đơn vị yết giá so với giá giao dịch cuối cùng trước đó.Trường hợp giá thực hiện cuối cùng là giá trần đối với lệnh mua MP hoặc giá sàn đối với lệnh bán MP thì lệnh MP sẽ được chuyển thành lệnh mua LO tại giá trần hoặc lệnh bán LO tại giá sàn. Lệnh MP có hiệu lực trong phiên khớp lệnh liên tục và sẽ tự động hủy nếu không có lệnh LO đối ứng tại thời điểm nhập lệnh vào hệ thống giao dịch.
Ví đụ 1: Cũng lấy mã BSR trong ảnh ở trên làm ví dụ, giả sử bạn đặt lệnh mua MP với khối lượng là 2,000,000 cổ phiếu. Lúc này hệ thống sẽ ưu tiên quét từ giá thấp nhất rồi nâng dần giá mua cho đến khi khối lượng bạn muốn mua được khớp hết. Trong trường hợp này kết quả trả về bạn mua được khối lượng cổ phiếu ở các mức giá như sau: 565,800 cổ ở giá 21,000; 1,005,100 cổ phiếu ở giá 21,100 và (2,000,000-565,800-1,005,100)=429,100 cổ phiếu ở giá 21,200. Và sau khi so khớp xong lệnh của bạn, giá bán gần nhất (giá bán 1) sẽ là 21.2 với khối lượng chờ khớp là 1,032,700-429,100 = 603,600 và các mức giá chờ bán ở phía sau sẽ được kéo xuống hiển thị ở (giá bán 2, giá bán 3)
Ví đụ 2: Ở trên hình ảnh minh họa ta chỉ nhìn thấy được 3 mức giá chờ gần nhất, nhưng giả sử trên hệ thống có tổng khối lượng chờ mua từ giá 20.9 xuống đến giá sàn 18 là 6,000,000 cổ phiếu. Lúc này một nhà đầu tư B đặt bán lệnh MP với khối lượng 7,000,000 cổ, thì cũng tương tự như vậy hệ thống sẽ ưu tiên quét từ giá chờ cao nhất 20.9 rồi hạ dần giá bán cho đến khi 6,000,000 cổ phiếu chờ mua trên hệ thống được khớp hết. Trong trường hợp này lệnh bán của nhà đầu tư B vẫn còn 1,000,000 cổ phiếu chưa được khớp, hệ thống sẽ chuyển 1,000,000 cổ lệnh MP chưa khớp hết này thành lệnh LO với mức giá sàn là 18, và chờ bán trên hệ thống cho đến khi có lệnh mua chủ động khác dược so khớp.
Lệnh MTP Là lệnh thị trường có nguyên tắc khớp lệnh giống với lệnh MP nhưng được sử dụng trên sàn HNX.
Lệnh MOK Là lệnh thị trường nếu không được thực hiện toàn bộ thì bị hủy trên hệ thống ngay sau khi nhập
Lệnh MAK Là lệnh thị trường có thể thực hiện toàn bộ hoặc một phần, phần còn lại của lệnh sẽ bị hủy ngay sau khi so khớp.
Lệnh PLO Lệnh PLO là lệnh mua hoặc lệnh bán chứng khoán tại mức giá đóng cửa sau khi kết thúc phiên khớp lệnh định kỳ đóng cửa.Lệnh PLO chỉ được nhập vào hệ thống trong phiên giao dịch sau giờ.Lệnh PLO được khớp ngay khi nhập vào hệ thống nếu có lệnh đối ứng chờ sẵn. Giá thực hiện là giá đóng cửa của ngày giao dịch.Lệnh PLO không được phép sửa, hủy trong phiên và sẽ được tự động hủy khi hết phiên.
Lệnh ATO (At The Open) Là lệnh đặt mua hoặc đặt bán chứng khoán tại mức giá mở cửa (Nguyên tắc xác định giá ATO). Lệnh ATO được ưu tiên thực hiện trước lệnh LO trong khi so khớp lệnh.Lệnh ATO được nhập vào hệ thống giao dịch trong phiên khớp lệnh định kỳ mở cửa và sẽ tự động tự hủy bỏ sau khi hết phiên định kỳ nếu lệnh không được thực hiện hoặc không được thực hiện hết.
Lệnh ATC (At The Close) Là lệnh đặt mua hoặc đặt bán chứng khoán tại mức giá đóng cửa (Nguyên tắc xác định giá ATC). Lệnh ATC được ưu tiên thực hiện trước lệnh LO trong khi so khớp lệnh.Lệnh ATC được nhập vào hệ thống giao dịch trong phiên khớp lệnh định kỳ đóng cửa và sẽ tự động tự hủy bỏ sau khi hết phiên định kỳ nếu lệnh không được thực hiện hoặc không được thực hiện hết.
Lệnh khác Ngoài các lệnh kể trên, các công ty chứng khoán sử dụng các hệ thống khác nhau còn có các bộ lệnh điều kiện khác nhau, cho phép bạn đặt lệnh mua bán khi thỏa mãn các điều kiện đã đặt ra trước đó.