Margin hay giao dịch ký quỹ là một thuật ngữ trong đầu tư chứng khoán đề cập đến việc nhà đầu tư có thể sử dụng khoản vay từ công ty CTCK và thế chấp khoản vay bằng chính cổ phiếu mà nhà đầu tư đã mua.
Tỷ lệ margin (tỷ lệ ký quỹ) Là tỷ lệ % số tiền nhà đầu tư cần bỏ ra để mua một cổ phiếu. Số tiền còn thiếu NĐT được công ty chứng khoán cho vay, tuỳ thuộc vào cổ phiếu NĐT đang nắm giữ, vào từng thời điểm, vào từng CTCK khác nhau mà tỷ lệ này cũng khác nhau. Ví dụ: Một cổ phiếu XXX có giá là 10,000VNĐ, tỷ lệ ký quỹ là 60%. Nếu nhà đầu tư A không sử dụng ký quỹ và mua 1000 cổ phiếu thì trong tài khoản cần có 10,000,000VNĐ. Trường hợp nhà đầu tư B có sử dụng ký quỹ thì số tiền cần có để mua 1000 cổ phiếu XXX là 6,000,000VNĐ, công ty chứng khoán sẽ cho NĐT B vay thêm 4,000,000VNĐ và số tiền cho vay này phải được trả khi đến hạn.
Lãi suất margin là mức phí mà nhà đầu tư phải trả cho khoản vay của mình, mức lãi suất này dao động từ 9%-14%/năm tùy theo từng công ty chứng khoán và từng đối tượng khách hàng. Thường thì thời gian đáo hạn cho khoản vay này là 3 tháng, khi đến hạn bạn phải bán chứng khoán để trả nợ vay hoặc nộp thêm tiền để trả nợ nếu không muốn bán cổ phiếu.
Tài sản thực có Là giá trị của tài khoản sau khi đã trừ đi nghĩa vụ nợ.
Tổng tài sản Là tổng giá trị của tài theo giá trị thị trường của cổ phiếu.
Tỷ lệ ký quỹ sử dụng Là tỷ lệ giữa Tài sản thực có/Tổng giá trị của tài theo giá trị thị trường của cổ phiếu.
Cùng ví dụ trên tỷ lệ ký quỹ ban đầu ban đầu của nhà đầu tư B là 6,000,000/10,000,000=0.6. Trong trường hợp cổ phiếu XXX giảm còn 8,000VNĐ, thì tài sản thực có lúc này của B là 1000cp*8000VNĐ-4,000,000(vay nợ)=4,000,000VNĐ. Tổng tài sản của B lúc này theo thị giá là 8,000,000VNĐ. Lúc này tỷ lệ ký quỹ sử dụng của B là 4,000,000VNĐ/8,000,000VNĐ=0.5
Call margin (gọi ký quỹ) Là việc công ty chứng khoán gọi thông báo (hoặc nhắn tin thông báo) cho nhà đầu tư cần bán bớt tài sản hoặc nộp thêm tiền để duy trì tỷ lệ ký quỹ sử dụng ở mức an toàn. Mức an toàn ở các công ty chứng khoán khác nhau ở từng thời điểm là khác nhau nhưng thường là lớn hơn 0.3
Cùng ví dụ trên nếu cổ phiếu XXX giảm còn 5,500VNĐ, thì tài sản thực có lúc này của B là 1000cp*5500VNĐ-4,000,000(vay nợ)=1,500,000VNĐ. Tổng tài sản của B lúc này theo thị giá là 5,500,000VNĐ. Lúc này tỷ lệ ký quỹ sử dụng của B là 1,500,000VNĐ/5,500,000VNĐ=0.27 <0.3. Do đó B sẽ bị call margin.
Force sell (ép bán) Là việc công ty chứng khoán trực tiếp bán bớt một phần tài sản của nhà đầu tư để đảm bảo tỷ lệ ký quỹ sử dụng lớn hơn mức an toàn bắt buộc. Mức an toàn bắt buộc ở các công ty chứng khoán khác nhau ở từng thời điểm là khác nhau nhưng thường là 0.25
Cùng ví dụ trên nếu sau khi bị call margin, nhà đầu tư B vẫn không chủ động bán bớt cổ phiếu hoặc không nộp thêm tiền để nâng tỷ lệ ký quỹ sử dụng lên mức an toàn và cổ phiếu XXX tiếp tục giảm còn 5,00VNĐ, thì tài sản thực có lúc này của B là 1000cp*5000VNĐ-4,000,000(vay nợ)=1,000,000VNĐ. Tổng tài sản của B lúc này theo thị giá là 5,000,000VNĐ. Lúc này tỷ lệ ký quỹ sử dụng của B là 1,000,000VNĐ/5,000,000VNĐ=0.2 <0.25. Do đó B sẽ bị force sell.
Cần lưu ý là khi công ty chứng khoán thực hiện bán chứng khoán của bạn để thu nợ thì họ sẽ ưu tiên bán được bằng mọi giá, nên lệnh bán luôn luôn là bán ở giá sàn. Vì vậy khi sử dụng margin nhà đầu tư cần chú ý tự xử lý sớm đừng chờ tới bước force sell thì thiệt hại sẽ rất nghiêm trọng.
Trong ví dụ trên A mua hoàn toàn bằng tiền của mình nên cổ phiếu có giảm giá thì vẫn hoàn toàn có thể chờ giá hồi phục, quyền tự quyết nằm ở trong tay của nhà đầu tư A. Còn B khi giá cổ phiếu giảm đến mức nguy hiểm nếu không tự mình xử lý thì sẽ ko còn quyền tự quyết nữa. Tuy nhiên tỷ suất sinh lợi trên một đồng vốn của B sẽ cao hơn trong trường hợp giá tăng. Giao dịch ký quỹ là một đòn bẩy tài chính nó là con dao hai lưỡi nó giúp nhà đầu tư tối đa hóa cơ hội và gia tăng lợi nhuận so với việc chỉ sử dụng vốn tự có, tuy nhiên nếu thị trường xấu thì nó bào mòn tài khoản của bạn cũng rất nhanh. Sau đây là một số nguyên tắc về sử dụng margin của 3S2F, bạn có thể tham khảo:
Chỉ sử dụng margin khi thị trường chung ổn định.
Chỉ sử dụng margin khi đã có sẵn hàng T+2 trong tài khoản có thể sẵn sàng để bán ngay.
Không nên giữ margin quá lâu (thường là khoảng 7-10 ngày ).
Bán hết ngay phần margin khi giá cổ phiếu không vận động như kỳ vọng.