Chứng khoán là bằng chứng xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với tài sản hoặc phần vốn của tổ chức phát hành. Chứng khoán bao gồm cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ, chứng quyền, chứng quyền có bảo đảm, quyền mua cổ phần, chứng chỉ lưu ký, chứng khoán phái sinh và các loại chứng khoán khác do Chính phủ quy định. Trong khuôn khổ của bài viết này 3S2F chỉ đề cập đến 3 sản phẩm chính mà nhà đầu tư cá nhân thường mua bán và những điểm cần lưu ý khi giao dịch các loại chứng khoán này.
Cổ phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần của tổ chức phát hành.
Cổ phiếu có thời gian nắm giữ là vô hạn, bạn có quyền mua một cổ phiếu của doanh nghiệp và nắm giữ nó trong thời gian dài, khi doanh nghiệp làm ăn tốt có lợi nhuận và quyết định chia cổ tức thì bạn nhận được phần cổ tức tương ứng với số cổ phiếu (phần vốn góp ) mà bạn nắm giữ. Hoặc bạn cũng có thể lựa chọn đầu tư theo phương pháp lướt sóng, không quan tâm đến cổ tức mà chỉ có nhu cầu tìm kiếm lợi nhuận nhờ chênh lệch giá, bạn mua cổ phiếu và giữ trong một thời gian ngắn chờ nó tăng giá và bán lại cho người chịu mua nó với giá cao hơn. Đây cũng là loại chứng khoán có lượng đông đảo các nhà đầu tư tham gia nhất và 3S2F cũng sẽ dành nhiều bài viết nhất để chia sẻ những quan điểm và phương pháp để đầu tư vào loại chứng khoán này.
Chứng quyền có bảo đảm (CW) là loại chứng khoán có tài sản bảo đảm do công ty chứng khoán phát hành, cho phép người sở hữu được quyền mua (chứng quyền mua) hoặc được quyền bán (chứng quyền bán) chứng khoán cơ sở với tổ chức phát hành chứng quyền có bảo đảm đó theo mức giá đã được xác định trước, tại một thời điểm hoặc trước một thời điểm đã được ấn định hoặc nhận khoản tiền chênh lệch giữa giá thực hiện và giá chứng khoán cơ sở tại thời điểm thực hiện.
Giá trần sàn của CW được tính như sau:
– Giá trần = Giá tham chiếu chứng quyền + (Giá trần của cố phiếu cơ sở – Giá tham chiếu của cổ phiếu cơ sở) x1/Tỷ lệ chuyển đổi
– Giá sàn = Giá tham chiếu chứng quyền – (Giá tham chiếu của cổ phiếu cơ sở – Giá sàn của cố phiếu cơ sở) x1/Tỷ lệ chuyển đổi
Trường hợp giá sàn của chứng quyền nhỏ hơn hoặc bằng không (0), giá sàn sẽ là đơn vị yết giá nhỏ nhất bằng 10 đồng.
Đây là loại chứng khoán có thời hạn. Sau khi đáo hạn CW sẽ không còn giá trị giao dịch và không được hưởng bất kỳ lợi ích nào nữa. Lấy chứng quyền mua làm ví dụ, bạn có 2 cách để tìm kiếm lợi nhuận từ loại chứng khoán này:
1- Mua và bán lại quyền mua này trước khi đến hạn để ăn phần chênh lệch giá (giá bán cao hơn giá mua bạn có lời, giá bán thấp hơn giá mua bạn chịu lỗ, nhưng điểm mấu chốt là đều phải bán trước khi đáo hạn).
2- Mua và để đến đáo hạn: Nếu đến ngày đáo hạn trạng thái CW là lãi thì bạn được thanh toán khoảng lợi nhuận này, còn nếu đến ngày đáo hạn trạng thái CW là lỗ thì bạn có hai sự lựa chọn
(1) Bỏ quyền mua này và chấp nhận mất trắng khoảng tiền đã bỏ ra để mua quyền mua.
(2) Nộp thêm tiền vào (số tiền nộp vào = giá thực hiện(đã quy định trước trong hợp đồng quyền mua)*số quyền mua bạn đang có/tỷ lệ chuyển đổi) để mua về cổ phiếu (là tài sản cơ sở của quyền mua) và giữ cổ phiếu cho đến khi bạn muốn bán.
Quan điểm của 3S2F: CW có giá nhỏ hơn so với thị giá của cổ phiếu điều này cho phép các nhà đầu tư với vốn nhỏ có thể tham gia theo sóng của cổ phiếu mệnh giá lớn mà mình yêu thích khi không có lượng vốn đủ lớn để mua đủ số lượng cổ phiếu cần mua, hoặc gia tăng lợi nhuận so với cùng một số vốn thực có trên nền tăng giá của cùng một cổ phiếu. Nhưng nó cũng tiềm ẩn những rủi ro khi người chơi không nắm rõ bản chất của vấn đề，mua và nắm giữ quyền mua với điểm hòa vốn quá cao. Do đó khi tham gia giao dịch chứng quyền bạn cần phải tính toán thật kỹ lưỡng, hoặc là mua bán nhanh để ăn chênh lệnh giá, hoặc là điểm hòa vốn phải hợp lý và nên tính đến phương án có đủ vốn để thực hiện quyền mua khi đáo hạn. 3S2F sẽ có một bài viết khác về việc mua bán một vài mã CW cụ thể để NĐT hiểu rõ hơn.
Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 Là một loại của chứng khoán phái sinh, xác nhận cam kết giữa các bên để thanh toán khoản chênh lệch giữa giá trị chỉ số VN30 đã được xác định tại thời điểm giao kết hợp đồng và giá trị chỉ số VN30 vào ngày đã xác định trong tương lai.
Đây là loại chứng khoán có thời hạn. Sau khi đáo hạn hợp đồng sẽ không còn giá trị giao dịch và không được hưởng bất kỳ lợi ích nào nữa. Ưu điểm của nó là có thể mua bán hai chiều, mua trước bán sau hoặc bán trước mua sau để bù lại vị thế ngay trong ngày hoặc trước thời gian đáo hạn. Nhưng với đặc điểm biến động thất thường và tỷ lệ đòn bẩy cao khiến nó trở thành một sản phẩm đầu tư rất rủi ro. 3S2F sẽ có một bài viết khác về việc giao dịch hợp đồng tương lai chỉ số VN30.